Ribbels op nagels: lengteribbels, lijnen van Beau en wat je eraan doet

Ribbels op nagels zijn er in twee richtingen, en de richting zegt bijna alles. Fijne lijnen die van de nagelriem naar de punt lopen, zijn de nagelversie van rimpels: ze komen met de jaren en met droge huid. Een groef of richel die dwars over de nagel loopt, is een dagboeknotitie van de matrix: op dat moment is de aanmaak van de nagel even gestopt.

De eerste soort verdient verzorging en een goede base coat. De tweede soort verdient een blik op de kalender en, als alle nagels dezelfde groef laten zien, soms een bezoek aan de huisarts. De Cleveland Clinic vat het samen: veel mensen krijgen verticale ribbels naarmate ze ouder worden, en die lijnen zijn niet gevaarlijk¹.

Wat is het verschil tussen verticale en horizontale ribbels?

Verticale ribbels lopen in de lengte, van de nagelriem naar de vrije rand, en zijn meestal op meerdere nagels tegelijk en al jaren aanwezig. Horizontale ribbels lopen dwars over de nagel, zijn vaak één duidelijke groef, en schuiven in de loop van maanden van de nagelriem naar de punt. In de dermatologie heet de eerste vorm onychorrhexis en de tweede een lijn van Beau².

Waardoor ontstaan ribbels in de lengte?

De nagelplaat wordt aangemaakt door de matrix, en de matrix bestaat uit rijen cellen naast elkaar. Met de jaren werken die rijen minder gelijkmatig, en dat verschil tekent zich af als fijne lengteribbels. De Cleveland Clinic noemt daarnaast huidaandoeningen zoals eczeem en schildklierziekte, die dikke, broze nagels met verticale ribbels kunnen geven, en ijzertekort¹.

DermNet voegt aan de lijst bij onychorrhexis lichen planus, psoriasis, een schimmelnagel en de gewoonte om aan de nagel te pulken toe². Die oorzaken geven meestal meer dan alleen ribbels: verdikking, verkleuring, putjes of loslaten. Ribbels alleen, op meerdere nagels, bij iemand boven de veertig, zijn bijna altijd leeftijd en droogte.

Droogte maakt de ribbels zichtbaarder. Een uitgedroogde plaat krimpt en de richels tekenen zich scherper af, net als rimpels in droge huid. Twee keer per dag nagelriemolie en handcrème na het wassen maken het oppervlak gladder zonder de plaat aan te tasten. Hoe olie op de plaat werkt staat in nagelriemolie: ingrediënten en gebruik.

Wat zijn lijnen van Beau en hoe lees je ze?

Een lijn van Beau is een dwarse groef in de nagelplaat die ontstaat als de matrix tijdelijk stopt of vertraagt met het aanmaken van nagel. DermNet omschrijft het als een dwarse indeuking op alle nagels door een acute ziekte die de nagelgroei stilzet². In het Nederlands heten ze ook striae transversae unguium³.

De Cleveland Clinic noemt als oorzaken chemotherapie, een verwonding aan de nagel, een ernstige ziekte met hoge koorts (waaronder COVID-19, mazelen en longontsteking) en vaatproblemen¹. Ook een langdurige gelmanicure of acrylnagels kunnen een groef achterlaten, meestal door druk of schade bij het verwijderen. Een stoot tegen de nagelbasis geeft een groef op één nagel; een ziekte geeft dezelfde groef op alle tien.

De positie van de groef verraadt het moment. Een vingernagel groeit volgens Medscape ongeveer 3 tot 4 mm per maand. Een groef die 6 mm van de nagelriem ligt, is dus ongeveer twee maanden geleden ontstaan. Artsen gebruiken die rekensom om een ziekte te dateren, en jij kunt hem gebruiken om de griep van februari terug te vinden in de nagel van april. De groef groeit uit en verdwijnt zodra hij de punt bereikt, na ongeveer zes maanden.

Hoe buf je ribbels veilig weg?

Buffen slijpt de bovenste laag van de plaat glad. Dat werkt bij fijne lengteribbels, maar elke bufbeurt maakt de nagel iets dunner, en een dunne nagel breekt. De Cleveland Clinic adviseert een nagelbuffer om het oppervlak voorzichtig glad te maken¹; Essie adviseert niets grovers dan korrel 240 op de nagelplaat⁵. Eén keer per maand is genoeg.

Wat je nodig hebt

• Een buffer met korrel 240 of fijner, of een buffervierkant met een polijstzijde
• Nagelriemolie
• Een watje met remover om de plaat daarna te ontvetten
• Een ribbelvullende base coat

Stap voor stap

1. Werk op droge, schone nagels zonder lak. Een natte plaat is zachter en slijt sneller.
2. Buf met lichte druk in één richting, van de nagelriem naar de punt, drie tot vier halen per nagel. Buf niet heen en weer en niet tot de nagel warm wordt.
3. Blijf weg van de nagelriem en van de zijranden, waar de plaat het dunst is.
4. Polijst daarna met de fijne zijde tot de plaat licht glanst.
5. Masseer een druppel olie in en laat een minuut intrekken.
6. Wil je lakken, ontvet dan de plaat met remover en breng een ribbelvullende base coat aan.

Buf niet bij een dwarse groef. Die is een dunne plek in de plaat, en slijpen maakt de plek nog dunner. Laat een lijn van Beau uitgroeien en vul hem tot die tijd met een base coat.

Wat doet een ribbelvullende base coat?

Een ribbelvullende base coat is een base coat met fijne vulstoffen, meestal silica of talk, die in de groeven blijven liggen en een vlak oppervlak maken waar de kleur op kan. De kleur zelf toont elke ribbel, zeker een glanzende crème; met de vulling eronder verdwijnen de lijnen onder de lak. Het werkt bij lengteribbels en bij een uitgroeiende lijn van Beau.

India Anaïs The Base is zo'n ribbelvullende base coat met een zachte roze zweem; hij is uitverkocht, en de volgende editie is gepland voor voorjaar 2027. Andere merken voeren vergelijkbare producten onder namen als ridge filler of smoothing base, bij Douglas, Etos en de meeste drogisten te vinden.

• Breng één dunne laag aan; een dikke laag droogt slecht en bladdert eerder.
• Laat hem drie minuten drogen voordat de kleur erop gaat.
• Gebruik een shimmer of een zachte tint bij diepe ribbels; die laten minder zien dan een donkere crème.
• Sla de buffer over als je een ribbelvullende base coat gebruikt; de vulling doet het werk zonder de plaat dunner te maken.

Meer over de rol van de eerste laag staat in wat doet een base coat.

Wanneer ga je met ribbels naar de huisarts?

Lengteribbels alleen zijn geen reden voor een afspraak. De Cleveland Clinic adviseert wel om nieuwe ribbels te laten bekijken als ze samengaan met een verandering van vorm of kleur, putjes, of roodheid en zwelling rond de nagel¹. De American Academy of Dermatology (AAD) zet diepe dwarse groeven op de lijst van twaalf veranderingen die een dermatoloog hoort te zien, omdat ze betekenen dat iets de groei heeft vertraagd of gestopt⁶.

• Een dwarse groef op alle nagels zonder ziekte, stoot of gelmanicure die je je herinnert.
• Groeven die terugkomen, telkens een paar maanden na elkaar.
• Ribbels met verdikking, verkleuring of putjes, wat op psoriasis, lichen planus of een schimmelnagel kan wijzen.
• Ribbels op alle nagels samen met droge huid, haaruitval of het steeds koud hebben, waarbij de huisarts de schildklier en het ijzergehalte kan testen.
• Een nieuwe donkere streep in de lengte van één nagel: die is geen ribbel en hoort altijd bij de huisarts.

De volledige lijst staat in nagelveranderingen: wanneer naar de huisarts; de dagelijkse routine die ribbels minder zichtbaar maakt staat in de verzorgingsgids voor gezonde nagels.

Geschreven en gecontroleerd door de redactie van India Anaïs. Elk getal en elke regel is gekoppeld aan de bron. Zo maken we de gidsen.