Het TPO-verbod in gellak: wat TPO is, waarom het verboden werd en wat je ermee doet

Op 1 september 2025 verdween een van de meest gebruikte ingrediënten van gellak uit de Europese markt. Salons ruimden potjes op, groothandels drukten TPO-vrij op hun etiketten en nagelstylisten zochten vervangende systemen. Voor wie thuis gellak zet, kwam de vraag wat er met het eigen laatje moest gebeuren.

De verandering kwam niet uit de lucht vallen. Zij volgde een vaste route in de Europese wetgeving, van een chemische indeling tot een regel in de cosmeticaverordening, en die route verklaart zowel de datum als de strengheid van het verbod.

Wat is TPO en wat doet het in gellak?

TPO is de afkorting van trimethylbenzoyldifenylfosfineoxide, op het etiket Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide, met CAS-nummer 75980-60-8. Het is een foto-initiator: een molecuul dat uiteenvalt in reactieve deeltjes zodra het licht van 365 tot 405 nanometer opvangt. Die deeltjes starten de reactie waarbij acrylaatmonomeren in de gel aan elkaar koppelen tot een hard, vernet polymeer⁵.

TPO was populair omdat het snel en volledig uithardt, ook in gepigmenteerde en witte gels waar licht minder diep doordringt, en omdat het weinig vergeelt. Het zat in gellak, opbouwgels, rubber base coats en top coats. In gewone nagellak, die aan de lucht droogt, komt TPO niet voor¹.

Waarom is TPO verboden?

De reden is een indeling, geen incident. Gedelegeerde Verordening (EU) 2024/197 deelde TPO onder de CLP-verordening voor chemische stoffen in als reproductietoxisch categorie 1B, op basis van dierstudies waarin de stof de vruchtbaarheid aantastte. Die indeling ging in op 1 september 2025¹.

Artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1223/2009 bepaalt dat stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of reproductietoxisch (CMR) categorie 1A of 1B zijn ingedeeld, in cosmetica verboden zijn. Verordening (EU) 2025/877 van 12 mei 2025, de zevende CMR-omnibus, zette dat om en plaatste TPO onder nummer 1731 in bijlage II, de lijst van verboden stoffen, met toepassing vanaf dezelfde 1 september 2025². De lidstaten stemden met 25 stemmen voor, 1 tegen en 1 onthouding.

Het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid had in een advies uit 2015 nog geoordeeld dat TPO tot 5 procent in professionele UV-gels veilig was. Die beoordeling ging uit van de oude indeling en vervalt door de nieuwe; een CMR 1B-stof kan alleen met een nieuwe, specifieke uitzondering terugkeren¹.

Wat veranderde er precies op 1 september 2025?

Vanaf 1 september 2025 mag een cosmetisch product met TPO in de EU niet meer in de handel worden gebracht en niet meer op de markt worden aangeboden. Er is geen uitverkoopperiode. Het verbod geldt in alle 27 lidstaten en via de Europese Economische Ruimte ook in Noorwegen; Zwitserland volgt de EU-cosmeticaregels⁶.

Voor salons is de uitleg van de Europese Commissie streng: het gebruik van een product met TPO bij een klant is op de markt aanbieden in het kader van een commerciële activiteit en is dus verboden, ook als het potje voor de verboddatum is gekocht¹. De Nederlandse Cosmetica Vereniging meldt dat de NVWA in juni 2025 dezelfde lijn bevestigde en dat fabrikanten en importeurs als verantwoordelijke persoon hun kanalen moesten leegmaken³.

Op dezelfde datum werd N,N-dimethyl-p-toluïdine verboden, een versneller in acrylvloeistof, en tetrabroombisfenol A, dat in sommige gels voorkwam. Ook die staan in Verordening (EU) 2025/877.

De Britse data komen van Scratch, het vakblad voor de Britse nagelbranche; de Amerikaanse status van het ANSI-blog^7,8.

Wat doe je als je thuis nog gellak met TPO hebt?

De verordening richt zich tot bedrijven. Een particulier die voor 1 september 2025 een potje kocht, overtreedt geen regel door het te bezitten. De vraag is of je het wilt gebruiken, gegeven de reden voor het verbod. De Ierse toezichthouder HPRA adviseert consumenten om producten met TPO na 1 september niet meer te gebruiken⁴.

Je hebt nodig: je potjes gellak, base en top coat, een goede lamp om het etiket te lezen en een tas voor het klein chemisch afval.

1. Lees de ingrediëntenlijst van elk potje. Zoek Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide. Soms staat het afgekort als TPO tussen haakjes.
2. Kijk meteen ook naar HEMA en Di-HEMA Trimethylhexyl Dicarbamate. Die zijn sinds 2021 alleen toegestaan in producten voor professioneel gebruik met een waarschuwing op het etiket; een consumentenproduct hoort ze niet te bevatten.
3. Controleer of er een verantwoordelijke persoon met EU-adres op staat. Ontbreekt die, dan is het product niet voor de EU-markt gemaakt en weet je niet wat erin zit.
4. Zet potjes met TPO apart. Lever ze in als klein chemisch afval bij de milieustraat; gellak hoort niet bij het restafval en niet door de gootsteen.
5. Koop vervanging met de vermelding TPO-vrij en HEMA-vrij van een verkoper met EU-adres. Vraag bij twijfel de ingrediëntenlijst op voordat je bestelt.

Wie de nagels in een salon laat doen, mag vragen of de gebruikte gels TPO-vrij zijn. Een salon die na 1 september 2025 nog met TPO werkt, overtreedt de verordening.

Welke alternatieven gebruiken merken nu?

De gangbare vervangers zijn TPO-L, voluit ethylfenyl(2,4,6-trimethylbenzoyl)fosfinaat, en foto-initiatoren van het BAPO-type. Beide werken in hetzelfde golflengtegebied als TPO en zijn niet als CMR ingedeeld. Ze harden iets anders uit: fabrikanten pasten hun formules en soms hun aanbevolen uithardtijden aan⁵.

TPO-vrij is intussen een standaardclaim geworden. Het Nederlandse merk LAKKIE verkoopt cat eye gellak als HEMA- en TPO-vrij⁹. Essie vermeldt dat zijn lakken zonder TPO zijn geformuleerd¹¹, en Manucurist legde in de zomer van 2025 aan klanten uit waarom TPO in Europa verdween¹⁰.

Een gel zonder TPO is niet automatisch een gel zonder allergierisico. De acrylaten zelf, HEMA voorop, blijven de belangrijkste oorzaak van contacteczeem door gellak. Een TPO-vrij etiket zegt alleen iets over de foto-initiator.

Wat betekent het TPO-verbod voor gewone nagellak?

Niets. Gewone nagellak droogt door verdamping van butylacetaat en ethylacetaat en bevat geen foto-initiator, want er is geen lamp die iets hoeft te starten. Dat geldt ook voor luchtdrogende special effects: een cat eye die je met een magneet zet en aan de lucht laat drogen, zoals Nebula van India Anaïs, hardt uit zonder TPO, TPO-L of BAPO. De eerste editie is uitverkocht; de volgende editie is gepland voor het voorjaar van 2027.

Wie gellak vooral koos om de glans en de draagtijd, en de lamp en de aceton erbij nam, heeft sinds 2025 een extra reden om de afweging opnieuw te maken. Gellak zonder TPO is legaal en verkrijgbaar; gewone lak had het probleem nooit.

Geschreven en gecontroleerd door de redactie van India Anaïs. Elk getal en elke regel is gekoppeld aan de bron. Zo maken we de gidsen.